ZROZUMIEĆ NASTOLATKA...

Powszechnie wiadomo, że okres dorastania jest niezwykle trudnym okresem dla Rodziców. Okazuje się, ze dotychczasowy system wychowawczy jeżeli działał – przestaje działać. Zamiast ciągle być posłusznym, grzecznym i uroczym dzieckiem nagle nastolatek zaczyna się buntować. W mniej lub bardziej otwarty sposób sprzeciwia się naszym zasadom, dewaluuje nasze wartości, podważa nasz autorytet. Zamyka się w sobie, przestaje z nami rozmawiać, lub też złości się, krzyczy, nie wypełnia poleceń, nie wraca do domu na czas, nie chce się uczyć, często też zaczyna się „dziwnie” ubierać lub słuchać „podejrzanej muzyki”.

Takie zachowania są ciężką próbą dla Rodziców. Reakcje na nie bywają różne. Czasem rodzice stają „do wojny”, grożąc nastolatkowi pozbawieniem go różnych praw, zaostrzają domowy rygor, obciążają dodatkowymi obowiązkami, stawiają coraz to większe wymagania.
Dorastający człowiek odbiera te działania jako zamach na jego autonomię, nie liczenie się z jego zdaniem i poglądami, traktowanie go jak dziecka, podczas gdy on chciałby być już traktowany jak dorosły. To rodzi złość, bunt i przekorę. Sytuację „pogarsza” fakt, że dorastający człowiek zaczyna myśleć w sposób logiczny i abstrakcyjny. Myślenie nie opiera się już tylko na faktach i zastałych prawdach. Młody człowiek jest w stanie myśleć obrazami, przypuszczeniami i wyobrażeniami, co prowadzi to do kształtowania się krytycyzmu myślenia. Krytyce podlega wszystko i wszyscy, a zwłaszcza Rodzice, którzy są najbliżej. Adolescenci porównują ich z innymi ludźmi, z wzorami dostarczanymi przez literaturę, bohaterami filmowymi i w tej konfrontacji dorośli wypadają niestety… blado. Rodzice spadają z piedestału doskonałości i stają się w oczach swoich dzieci zwykłymi, niedoskonałymi ludźmi. Młodzież traci do nich zaufanie, zaczyna mieć przed nimi tajemnice i szuka już powierników spoza rodziny - wśród rówieśników. Odtrąca dowody czułości, zamyka się w sobie. Nastolatek jest specjalistą w pozorowaniu wrażenia, że zupełnie NIE POTRZEBUJE dorosłych. Ta postawa wprowadza rodziców w błąd. Mogą oni uznać, że widocznie nie są już swym pociechom potrzebni i również odwrócić się od nich. Prowadzi to do powstania dystansu uczuciowego, który może przerodzić się w całkowite odsunięcie się psychiczne rodziców od dorastających dzieci. Jest to powszechny błąd rodzicielski gdyż młodzież stale potrzebuje oparcia, dowodów miłości i akceptacji, szczególnie w tym okresie, w którym zostaje zachwiana równo-waga emocjonalna i nerwowa. Siedząc na tej szalonej karuzeli łatwo zapomnieć, że okres dorastania jest najtrudniejszy dla samego nastolatka. Młody człowiek doświadcza intensywnych, gwałtownych i bardzo ważnych zmian we wszystkich sferach swojego funkcjonowania. Intensywna emocjonalność jest cechą charaktery-styczną okresu dojrzewania i najłatwiej ją zaobserwować. Przeżycia nastolatka często bywają bardzo skrajne. Na przykład smutek przeżywany jest bardzo głęboko i ma charakter „tragedii”, a radość może być tożsama z mistycznym uniesieniem i stanem doskonałego samopoczucia. Rodzice ze zdziwieniem obserwują też, jak ich dziecko w ciągu kilku minut potrafi przejść od głębokiego smutku do szaleńczej radości, od całkowitego zniechęcenia do ogromnej energii i entuzjazmu. Dorastający często sam nie wie, dlaczego jest mu smutno lub wesoło. Źródła tych przeżyć tkwią w intensywnych przemianach hormonalnych organizmu, które rzutują na układ nerwowy i wyrażają się właśnie w takich niezrozumiałych stanach.

Rozwój emocjonalny jest ściśle związany z rozwojem społecznym. W okresie dorastania można zaobserwować wyraźne przesunięcie energii i uwagi nastolatka z rodziny na środowisko rówieśnicze. Jest to pierwsze zarówno symboliczne jak i dosłowne „wychodzenie dziecka z domu”. Dorastający człowiek nie jest już dzieckiem, ale nie jest też jeszcze dorosłym. W domu czuje się jak dziecko, poza domem może poczuć się jak dorosły. To nieustające balansowanie pomiędzy tymi dwoma światami jest niezwykle ważnym elementem dorastania. Dorastający człowiek jest dokładnie na granicy świata rodzicielskiego i rówieśni-czego, lub jak kto woli - świata dziecięcego i dorosłego. Ostatecznym celem tego balansu jest pomyślne przejście okresu dojrzewania i wejście w dorosłość. Oczywiście istnieją zagrożenia dla tego okresu rozwojowego. Jest to na przykład zbyt duże „wczepienie się” w grupę rówieśniczą   i zachowania autodestrukcyjne takie jak przypadkowe kontakty seksualne, nadużywanie alkoholu lub narkotyków. Zagrożeniem może też być przyjęcie roli outsidera w grupie lub wręcz kozła ofiarnego. Wtedy bardzo ważna jest odpowiednia reakcja rodziny i otoczenie nastolatka opieką psychologa. Ponieważ rodzic „z definicji” jest kimś, z kim należy walczyć, to psycholog również w oczach młodego człowieka jest jeszcze jednym przedstawicielem świata dorosłych. Przewaga psychologa nad rodzicem jest taka, że jest on osoba obiektywną, kimś spoza rodziny. Dodatkowo psycholog stara się tak jak nastolatek zająć pozycję „graniczną”. To znaczy rozumieć świat jego dziecięcych pragnień ale także pomagać mu rozwijać jego dorosłą i bardziej odpowiedzialną część. Nie wygłasza kazań na temat konsekwencji jego działań, nie poucza, tylko z uwagą i troską towarzyszy młodemu człowiekowi w tym okresie „burzy i naporu”.
Rodzice natomiast muszą pamiętać, że niezależnie od „wybryków” nastolatka to w każdej sekundzie potrzebuje on ich wsparcia. Tylko w atmosferze zrozumienia i akceptacji ze strony rodziców, dorastający człowiek może sobie poradzić z rozładowaniem napięć emocjonalnych tak często towarzyszących mu w różnych okolicznościach.

Joanna Piekarska – Kuriata.

Jeżeli czujecie, że potrzebna jest Wam pomoc psychologa i terapeuty zapraszam do mojego Gabinetu w Rembertowie.
Gabinet mieści się w Klubie Akademii Obrony Narodowej przy ulicy Czerwonych Beretów. W celu umówienia się na wizytę proszę o kontakt telefoniczny 693 – 667 - 058 lub e-mailowy: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. Więcej o terapii małżeńskiej i indywidualnej na mojej stronie internetowej www.psycholog-rembertow.pl